કોર્સ
માધ્યમ: ગુજરાતી

આ કોર્સ ખાસ કરીને Sanitation Officer, Class-2 પરીક્ષા માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં પરીક્ષાના ફક્ત ટેકનિકલ વિષયો (Technical Syllabus) આવરી લેવામાં આવશે, જે મુખ્યત્વે Public Health, Environmental Sanitation અને Community Health સાથે સંબંધિત છે.

⚠️ મહત્વપૂર્ણ નોંધ:
આ કોર્સમાં General Studies જેવા વિષયો (ઈતિહાસ, બંધારણ, અર્થતંત્ર, તાર્કિક શક્તિ વગેરે) શામેલ નથી. કોર્સમાં માત્ર ટેકનિકલ વિષયોનું માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે.

⸻

કોર્સમાં આવરાતા મુખ્ય વિષયો

1. ખોરાક અને પોષણ (Food & Nutrition)
 • પોષણ, આરોગ્ય અને રોગ
 • ખોરાકના પ્રકાર અને કાર્યો
 • કાર્બોહાઇડ્રેટ, પ્રોટીન, ફેટ, વિટામિન અને મિનરલના સ્ત્રોત અને મહત્વ
 • સંતુલિત આહાર અને પોષણની જરૂરિયાત
 • કુપોષણના કારણો અને નિવારણ

2. પાણી અને પર્યાવરણ સ્વચ્છતા (Water & Environmental Sanitation)
 • પાણીના સ્ત્રોત અને ઉપયોગ
 • પીવાનું સ્વચ્છ પાણી માટેના માપદંડ
 • પાણી પ્રદૂષણ અને નિયંત્રણ
 • પાણી શુદ્ધિકરણ અને ડિસઇન્ફેક્શન પ્રક્રિયા

3. હવા અને વાયુ પ્રદૂષણ (Air & Ventilation)
 • હવાની રચના
 • હવા પ્રદૂષણના સ્ત્રોત
 • હવા શુદ્ધિકરણ પ્રક્રિયા
 • વેન્ટિલેશનના પ્રકારો

4. ઘન અને દ્રવ કચરો વ્યવસ્થાપન (Solid & Liquid Waste Management)
 • ઘન કચરાના પ્રકાર અને અસર
 • કચરો એકત્રિત કરવો અને નિકાલ કરવો
 • કોમ્પોસ્ટિંગ, લેન્ડફિલ અને ઇન્સિનેરેશન

5. મલમૂત્ર અને ગટર વ્યવસ્થા (Excreta & Sewage Disposal)
 • શૌચાલયના પ્રકાર
 • સેપ્ટિક ટાંક સિસ્ટમ
 • ગટર વ્યવસ્થા અને સારવાર

6. બાયો-મેડિકલ કચરો વ્યવસ્થાપન (Biomedical Waste Management)
 • બાયોમેડિકલ કચરાના પ્રકાર
 • કલર કોડિંગ સિસ્ટમ
 • PPE નો ઉપયોગ અને સુરક્ષા પગલાં

7. જાહેર આરોગ્ય અને રોગ નિયંત્રણ (Public Health & Disease Control)
 • સંક્રમક અને અસંક્રમક રોગો
 • રોગ ફેલાવવાના માધ્યમો
 • રસીકરણ અને નિયંત્રણ પગલાં

8. માઇક્રોબાયોલોજી, પરાસિટોલોજી અને કીટકવિજ્ઞાન
 • સુક્ષ્મજીવોના પ્રકાર
 • પરજીવી અને તેમના રોગો
 • મચ્છર, માખી, ઉંદર વગેરેનું નિયંત્રણ

9. વ્યક્તિગત સ્વચ્છતા અને આરોગ્ય શિક્ષણ
 • વ્યક્તિગત સ્વચ્છતા
 • આરોગ્ય જાગૃતિ અને શિક્ષણ

10. પ્રથમ સારવાર (First Aid)
 • ફર્સ્ટ એઇડના સિદ્ધાંતો
 • CPR
 • ઇમર્જન્સી સંભાળ

11. જાહેર આરોગ્ય વ્યવસ્થાપન
 • ભારતની આરોગ્ય સેવાઓની રચના
 • રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય કાર્યક્રમો
 • આરોગ્ય આંકડાશાસ્ત્ર

12. સ્વચ્છતા વ્યવસ્થાપન
 • રહેણાંક સ્વચ્છતા ધોરણો
 • મેળા, તહેવારો અને આપત્તિ દરમિયાન સ્વચ્છતા વ્યવસ્થા